maandag 30 januari 2012

DE KRIS. (Deel 2)

HET MATERIAAL.

Men kan de krissen in twee groepen indelen afhankelijk van welk materiaal ze zijn gemaakt. De enen groep wordt gevomd door de kriossen waarvan het lemmet bestaat uit glad gesmeed staal of ijzer, de andere groep waarvan het lemmet is samengesteld uit stroken mataal van verschillende kwaliteit. De meest kostbare krissen zijn samengesteld uit stroken nikkelhoudend meteoorijzer.

( Een fraai bewerkte Bali kris.)

Op Java zijn enige meteorieten gevonden en een groot stuk meteoriet ligt bij de kraton van Solo. Men noemt dit het; 'ijzer van de goden' en brengt er ook offers aan.
Voor het verbinden van gewoon ijzer aan de stroken nikkelhoudendijzer is een speciale techniek vereist, waarbij beide soorten volgens een bepaalde volgorde op elkaar aaneen gesmeed worden. Dit is het geheim van de smid!

MODELLEN.

Het lemmet van de kris is recht of gegolfd van vorm, waarbij beide vormen zijn afgeleid van de mytische slang, de naga. Het rechte lemmet symboliseerd de rustende slang en het gegolfde lemmet de slang in beweging. Op Java bestaat er een sterke relatie tussen de kris en de slang. Om de machische kracht van de kris te vergroten, smeerd de Javaan deze in met het inwendige van een slang.

De meest vookomende versiering van het gevest van de kris is de vorm van een mens, dier of vogel. Vooral de leeuwenkop is een geliefde afbeelding. Maar veelal komt men ook afbeeldingen tegen uit de mytologie, halfmens, half dier. Door de opkomst van de islam op Java versoberde snel al de versieringen aan de schede en gevesten.



Bij de Balinezen welke hindu van geloof zijn, wat niet verward moet worden met het hindu geloof in India, zijn de krissen juist rijk versierd. Vaak gaat de versiering van de schede volledig over in de schoen, de afsluitrand aan de bovenzijde van de schede, en het gevest.





Veelal wordt de kris rijk versierd met koper- of zilverbeslag en voorzien van bloemen- en planten motieven. Vaak bestaat het geheel uit fraai houtsnijwerk met afbeeldingen uit mytische vertelingen van de Barung, waarin ook een krissen dans wordt opgevoerd.





( Een Balinese kris gedragen op een bruiloft.)




Ook hier wordt de kris gedragen bij tempelceremonies of bruiloften achter in de gordel of zoals bij een huwelijk achter op de rug met het gevest achter de rechter schouder.






De oude traditie van de Kris gaat zowel op Java als op Bali langzaam verloren. Veel van deze erfstukken komen op de antiekmarkt terecht omdat men er geen waarde meer aan aan deze traditie hecht of omdat men geld nodig heeft. Echte fraaie modellen moeten dan ook een aardige prijs opbrengen en dan is het nog wat de gek er voor geeft.







2 opmerkingen:

  1. Hallo Kees,

    Interessant verhaal. Zelf heb ik ook een kris die wel wat weg heeft van uw eerste voorbeeld. Ik ben opzoek naar meer informatie over deze kris en kwam toevallig op uw website. Wat mij opviel is dat de mijne een zelfde soort ringetje heeft tussen het handvat en het lemmet. Zegt dit nog iets over bijvoorbeeld de afkomst of de maker? Weet u misschien waar ik meer informatie kan vinden?

    Dank en groet,
    Rutger

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Mooi stukje wat u over die Kris geschreven heb, zo ook heb ik ook een Kris die overeenkomt met op de afbeelding, alleen vind ik het wel jammer dat er weinig waarde aan de oude tradities en de Krissen word gegeven.

    M.v.g.

    BeantwoordenVerwijderen